Da: Dissertatio
Joannis Casae archiep. Beneventani adversus Paulum Vergerium
/
Dissertazione di Giovanni
Della Casa, arcivescovo di Benevento, contro <Pier> Paolo Vergerio
[1550 ca.] [1]
.
|
<De libro "De laudibus sodomiae" quodam, Casae false adscripto>.
|
<Sulla falsa attribuzione al Della Casa di un libro In lode della sodomia>.
|
/ p. 231 / Praeterea, si qui sunt paulo minus casti libelli, per jocum aliquibus in adolescentia scripti, eos tu, cui tibi commodum fuerit, adscribito: quae dubia erunt, in pessimam partem rapito: multa de tuo addito: quod de versiculis illis qui de Furni laudibus inscripti iam olim sunt, fecisse te video: quamquam illos me annis ab hinc quinque, et viginti editos, alterius cujusdam nomine inscriptos, legisse me memini. |
Cerco aiuto per la traduzione in italiano di questo brano. Chi potesse aiutarmi, mi scriva. Grazie anticipate.
|
| Tu Joanni Casae attribuis: quem tumet affirmare soles ornate, politeque scribere, & versibus posse, & soluta oratione: id quod video Bembo quoque, et Flaminio idem visum esse, aliisque multis item bonis, doctisque viris, qui de ejus hominis cum eloquentia, tum temperantia, integritate, humanitateque elogia quaedam scripta relinquerunt. |
...................................................
|
| Sed si Joannis Casae ii versiculi sunt; ejus ego hominis gravitatem, & constantiam laudare possim; nisi tu illi iratus de judicio tantopere sis; qui to- / p. 232 / ties a te lacessitus, respondit tibi numquam, praesertim cum tribus verbis facere illi hoc licuerit, quicumque eos versos ludens scripsit: nam si tu aliud atque ille dicit, intelligis, tua isthaec culpa est, qui non male dicta male interpreteris: quod si aliud dicitur, aliud significatur, tamen tu in aliam partem accipis, ac cogitatum ab ejus carminis auctore fit: feminae enim illis versibus plane, non mares laudantur, si modo quicquam praeter Furnum ipsum laudatur. |
...................................................
|
| Neque tu ignoras, sed vetere illo tuo uteris artificio oratorio, gratificare enim tibi cupio, quando tu te Principum Nuncium, Christi Legatum [nota] esse tu jactare, ac praedicare solitus es. |
...................................................
|
|
|
Pierpaolo Vergerio (1498-1565).
|
|
<De Petro Aloysio Farnesio>
|
<Su Pier Luigi Farnese>
|
/ p. 232 / Nam de Petro Aloysio Farnesio, quem tu insectaris jam toties con- / p. 233 / viciis mortuum, quis est, qui fabulam illam non audierit? |
Cerco aiuto per la traduzione in italiano di questo brano. Chi potesse aiutarmi, mi scriva. Grazie anticipate.
|
| Quotus autem quisque est, qui commentitium id totum esse, atque a malevolis confictum, scire te neget? |
................................................... |
| A te autem requirunt Itali homines superiora illa scilicet, quibus testibus, atque adeo quibus indiciis id compereris: cur id, quod tibi non magis, quam ceteris omnibus compertum sit, solus affirmes? |
................................................... |
| Cur hoc tibis sumas, ut hominem vexes mortuum? |
................................................... |
| Eloquentia te fretum dices: illi malevolentia, atque audacia, tum inimicitiis adductum putant: loquacem te, et maledicum, atque malevolum dicunt; eloquentem, aut disertum negant. |
................................................... |
| Quid, quod secum ipsa tua pugnat oratio, nec cohaerere ullo modo potest? |
................................................... |
| Fama est, inquis, veneno Episcopum illum periisse, ne facere tantum Petri Aloysii facinum palam posset. |
.................................................... |
| Mitto ausum te esse veneni mentionem facere; impudentiam enim profiteris: illud requiro, utrum datum istud venenum fit, priusquam resciri facinus illud potuerit: quod tu, si affirmas, quaero abs te, qui ergo resciscere potuisti? |
.................................................... |
Sin postquam vulgata ea res est, ut ad te quoque fama, ac nuncii pervenerint, quid attinuit venenum dari?
Sed ego stultior, qui a te dicti ullius rationem postulem. |
................................................... |
[2].
[3].
L'autore ringrazia fin d'ora chi vorrà aiutarlo a trovare immagini e ulteriori dati su persone, luoghi e fatti descritti in questa pagina, e chi gli segnalerà eventuali errori in essa contenuti. |
Note
[1] Il testo (apocrifo?) è copiato da: Dissertatio Joannis Casae archiep. Beneventani adversus Paulum Vergerium, in: Giovanni Della Casa, Opere, Pisanello, Venezia, 5 tomi, tomo 4°, pp. 225-240.
Citazioni dalle pp. 231-232 e 232-233.
I titoli delle citazioni e i neretti sono stati aggiunti da me.
L'opera, un'invettiva violenta e spesso volgare contro il vescovo Pier Paolo Vergerio (1498-1565), che s'era unito al campo Protestante, è considerata apocrifa da diversi studiosi, e attribuita da Luigi Alberto Ferrai (Studii storici, Drucker, Padova-Verona 1892, a p. 79) a un certo frate Ippolito Chizzuola, "uno dei più fieri oppositori di Pier Paolo Vergerio".
La data è poco dopo il 1550, anno della difesa del Vergerio contro il Della Casa, che era stato incaricato del suo processo per opinioni protestanti.
Chiunque sia l'autore, comunque, a noi interessa perché documenta l'inizio di quella guerra ideologica, fra cattolici e protestanti, in cui l'omosessualità sarebbe stata usata come bomba da scagliare contro i nemici.
Anche per questo motivo l'enorme tolleranza verso il discorso omosessuale, tipica del Rinascimento, viene rapidamente meno a partire da questo periodo. Non sarà più lecito scrivere e pubblicare, per scherzo, poesie omosessuali, perché poi avrebbero potuto essere rinfacciate dai nemici come documenti di un gusto reale. E se qualcuno era ancora disposto a rischiare tale fama, le autorità - specie religiose - non vollero più sentir parlare di qualsiasi cosa che desse un'apparenza "dissoluta" alla propria "parte" politica.
Quanto al fatto che poi ci sia accontentati della semplice apparenza, e si sia così celebrato il trionfo dell'Ipocrisia... questo è un altro paio di maniche.
[2].
[3].
|